1397/06/29 | عضویت | ورود | ارتباط با ما | در باره ما | بازار تئاتر      
 
   
 
 
  چاپ     پسندیده شده:(0 )   تعداد بازدید :(167 )
🔴 هفت‌خوان انتخابات خانه‌ی تئاتر

 
 🖌 مجید گیاه‌چی 
 
در آستانه‌ی برگزاری انتخابات هیأت مدیره‌ی مرکزی خانه‌ی تئاتر، در روز شنبه 22 اردیبهشت 1397، اخیراً یکی از اعضای محترم این هیأت مدیره، با اشاره به پرسش‌ها، اعتراضات و توقعات در حال گسترش مطرح شده توسط جامعه‌ی تئاتر، از جمله‌ی اعتراض‌نامه‌ای با چند صد امضا از سوی هنرمندان تئاتر، در جایی گفته‌اند: "گر تو بهتر می‌زنی، بستان بزن!" 
غرض از نگارش این متن، بررسی این موضوع است که آیا در شرایط فعلی، متأثر از عملکرد 18 ساله‌ی این خانه و حتی قانوناً، امکان و فرصتی برابر، برای مبارزه‌ی انتخاباتی در خانه‌ی تئاتر، به‌عنوان نخستین و بدیهی‌ترین شرط برگزاری هر انتخاباتی، وجود دارد یا نه؟  
برای این بررسی از اصطلاح سنگر مستحکم، هفت‌سنگر یا هفت‌خوان می‌توان یاری جست. 
▪️خوان اول: بی‌شک مهم‌ترین و مستحکم‌ترین خوان، اساس‌نامه‌ی خانه‌ی تئاتر است که علی‌رغم تمام فعل و انفعالات و تغییر فرآیندهای مؤثر بر تئاتر (چون شکل‌گیری و گسترش تئاتر خصوصی، عدم‌گسترش متناسب بودجه، حمایت‌ها و زیرساخت‌ها، یا افزایش چشم‌گیر و حتی نگران‌کننده‌ی فارغ‌التحصیلان دانشگاهی تئاتر و ...)، هم‌چون متنی مقدس حفظ شده و بلاتغییر مانده است.  
در حالی‌که به‌روزرسانی و اصلاح اساس‌نامه‌ی دیگر تشکیلات مشابه (هم‌چون خانه‌های سینما یا موسیقی و ...) انجام شده است. 
18 سال است علاوه بر عدم‌تعریف و نامشخص بودن بسیاری موضوعات، از نقش و جایگاه قانونی انجمن‌ها و کانون‌ها گرفته، تا ارتباطات درون‌مجموعه‌ای، یا چگونگی گسترش فعالیت در دیگر شهرها و ... با توجه به اهمیت غیرقابل ‌قیاس "هیأت مدیره‌ی مرکزی" و متأثر از آن، "مجامع عمومی"، به‌عنوان تنها مفاهیم دارای نقش و جایگاه قانونی و مؤثر بر خانه‌ی تئاتر، انتخاب هیأت مدیره، بی‌توجه به تبعیض‌آمیز بودن اساس‌نامه در ایجاد امکان فرصتی برابر، برای گرایش‌های مختلف تئاتری، بر عهده‌ی مجمع عمومی، متشکل از تمامی اعضای پیوسته و وابسته، گذاشته شده است.  
این در حالی است که به شکلی بدیهی، اعضای "انجمن بازیگران" به‌تنهایی، بیش از مجموع اعضای سیزده انجمن و کانون دیگر وابسته به خانه‌ی تئاتر است.  
این موضوع هم‌چنان‌که لیست اسامی منتخبان در 9 دوره‌ی گذشته نشان می‌دهد، امکان متناسب و برابری برای ورود مؤثر اعضای دیگر انجمن‌ها ایجاد ننموده و هیأت مدیره‌ی این خانه در طول 18 سال گذشته، کم و بیش ثابت باقی مانده است و چنین اساس‌نامه‌ای موجب کاهش احتمال تغییر و افزایش احتمال حفظ وضع موجود شده است. 
(در خانه‌های سینما و موسیقی با اصلاح اساس‌نامه و برگزاری مجمع عمومی، متشکل از تعداد برابری از اعضای انجمن‌ها، این نقصان، تصحیح و اصلاح شده است).   
▪️خوان دوم: برخلاف اکثر قریب به اتفاق دیگر سازمان‌ها، با توجه به این‌که هر تشکیلات گروهی و صنفی اعتبار خود را از اعضایش می‌گیرد، خانه‌ی تئاتر از معدود سیستم‌هایی است که رشد منفی و معکوس داشته است. 
هر چند آمار و اطلاعات این خانه روشن و شفاف نیست، اما مسلم است در دوره‌ای حداقل 2500 عضو داشته، در حالی‌که علی‌رغم گسترش فعالیت‌های اجرایی تئاتر در کشور و انبوهی از فارغ‌التحصیلان تئاتری با رشدی چشم‌گیر و غیرقابل‌ تصور، اعضای فعلی این خانه 1700 نفر است (در حالی‌که برمبنای برخی گمانه‎زنی‌ها به‌نظر می‌رسد تنها در تهران، امکان جذب حداقل همین تعداد هنرمند وجود داشته باشد) و در خوش‌بینانه‌ترین ارزیابی‌ها خانه‌ی تئاتر، حداقل یک سوم اعضای خود را از دست داده است.  
اعضایی که با نا امیدی از تغییر و اصلاح خانه و نارضایتی از کارآمدی آن و عدم‌ایفای نقشی موثر و مناسب، مبادرت به ترک خانه نموده‌اند.  
جدایی هر یک از این ناراضیان موجب کاهش احتمال تغییر و افزایش احتمال حفظ وضع موجود شده است. 
▪️خوان سوم: خانه‌ی تئاتر در جلب اعتماد و جذب برخی از هنرمندان شاخص تئاتر از یک سو و نسل‌های جدید تئاتری از سوی دیگر، کاملاً ناموفق بوده است. 
اگر آماری از میانگین سنی و سال تولد اعضا منتشر شود، مشخص خواهد شد که نسل‌های جدید تئاتری، متولدین دهه‌های 60 و 70، علی‌رغم شمار بیش‌تر، به‌میزان قابل‌توجهی کم‌تر از نسل‌های متقدم، به عضویت در خانه‌ی تئاتر تمایل نشان داده‌اند. پویایی، تحرک و فعالیت و حضور چشم‌گیرتر این نسل‌ها در فعالیت‌های تئاتری سال‌های اخیر و محروم ماندن یا نگه داشتن خانه از حضور آن‌ها از یک سو و عضویت بخشی از هنرمندان تئاتر که مدت‌هاست از هر نوع فعالیت تئاتری و هنری دور بوده‌اند و در جریان مستقیم شرایط حاکم بر تئاتر نیستند، هم موجب کاهش احتمال تغییر و افزایش احتمال حفظ وضع موجود شده است.

▪️خوان چهارم: خانه‌ی تئاتر در این سال‌ها از کم‌ترین میزان اطلاع‌رسانی، ایجاد انگیزه و جذب مشارکت اعضای خود برخوردار بوده است. نه تنها هیچ ارتباط ارگانیک و هدفمندی مابین هیأت مدیره‌ی مرکزی و اعضا وجود ندارد، که حتی ارتباطی مابین آنان و هیأت مدیره‌ی انجمن‌ها و کانون‌ها و یا مابین این انجمن‌ها و ... وجود ندارد، به‌شکلی که بسیاری از اعضا در جریان موضوعات مطرح در هیأت مدیره‌ی مرکزی یا انجمن مربوطه نیستند و جز سالی دو بار برای پرداخت حق‌عضویت یا شرکت در مجامع عمومی و انتخابات فرا خوانده نمی‌شوند. 
عدم‌ارتباطات مناسب موجب شده علی‌رغم آن‌که مجامع عمومی انجمن‌ها و کانون‌ها، در نوبت اول تنها با حضور نصف به‌علاوه‌ی یک اعضا به حدنصاب می‌رسد (برخلاف دیگر تشکل‌های مشابه که با حضور دوسوم اعضا اعتبار می‌یابند)، هم‌چنان مشارکت اعضا عموماً و در قریب به اتفاق موارد، کم‌تر باشد و در قانونی نه‌چندان متناسب، نوبت دوم با هر تعداد، هر چند بسیار اندک، رسمیت یافته و انتخابات برگزار می‌شود.  
موضوع ناآگاهی، بی‌اطلاعی، عدم‌وجود انگیزه و میزان مشارکت اندک اعضا (هر چند مشمول انتخابات هیأت مدیره‌ی مرکزی نشود)، موجب کاهش احتمال تغییر و افزایش احتمال حفظ وضع موجود شده است.  
▪️خوان پنجم: به‌نظر می‌رسد خانه‌ی تئاتر از حفظ وضع موجود چندان هم ناراضی نباشد، چرا که تمایل ویژه‌ای به افزایش تعداد اعضا نشان نمی‌دهد.  
برای مثال از تشکیل انجمن‌های تازه، برای جذب هنرمندانی که هنوز متشکل نشده‌اند، نظیر "انجمن استادان و مدرسان تئاتر" و ... استقبالی ننموده و یا در مورد پی‌گیری و دعوت مستقیم، یا انتشار فراخوان و اطلاع‌رسانی عمومی مناسب، با ایجاد تسهیلات لازم و تشویقی، برای بازگشت منفک‌شدگان یا عضویت اعضای جدید در این خانه، سابقه‌ای وجود نداشته و مشاهده نمی‌شود. 
بلکه برخلاف دیگر تشکیلات مشابه و حتی سازمان‌هایی بسیار کوچک، هنوز امکانی برای انجام حداکثر امور ممکن از طریق اینترنت و بدون نیاز به مراجعه‌ی حضوری فراهم نشده، یا مثلاً فرم‌ها و اطلاعات لازم برای تسریع و تسهیل امور و آگاهی افراد، چه منفک‌شده‌ها، چه افراد باسابقه که گویا تسهیلاتی برایشان پیش‌بینی شده و البته به‌درستی اطلاع‌رسانی نشده و چه اعضای جدید، ایجاد نشده است و هم‌چنان این انتظار وجود دارد که افراد با مراجعات حضوری غیرضروری، نامه در دست و بی آگاهی از پروسه‌ی در انتظار و ... در راهروهای این خانه، سرگردان شوند.  
قطعاً ارایه‌ی آمار جذب هنرمندان تئاتر در طول هر سال می‌تواند مؤید یا مکذب چنین مطلبی باشد. به‌نظر می‌رسد مقاومت پنهان و البته نه‌چندان متعمدانه در برابر گسترش خانه، از مسائلی است که موجب کاهش احتمال تغییر و افزایش احتمال حفظ وضع موجود شده است.  
▪️خوان ششم: خانه‌ی تئاتر هم‌چون هر تشکیلاتی از یک زاویه، دارای دو گروهِ از اعضاست، اعضایی که با حضورشان به این خانه شأن و اعتبار می‌بخشند و اعضای کم‌سابقه‌تر و ناشناخته یا کم‌تر شناخته‌شده که با حضورشان از این خانه مشروعیت و اعتبار می‌گیرند که امری بدیهی است و کم‌ترین ایرادی هم بر آن وارد نیست.  
گذشته از آن‌که تعداد افراد گروه دوم چندین برابر گروه اول است، بر مبنای اساس‌نامه‌ی فعلی، هر یک از اعضای هر دوی این گروه‌ها در جهت‌دهی به آینده‌ی خانه‌ی تئاتر، از حق رأی و تأثیری برابر برخوردارند. مثلاً نویسنده و کارگردانی که پس از سال‌ها فعالیت و به‌دشواری بسیار، توانسته در چند نمایش حضور و مشارکت کند با بازیگر یا هنرمندی جوان و تازه‌کار، که از طریق همکاری در گروه همسرایان، همراهان، حرکات موزون، نوازندگان و ... مسلماً با شرایطی به‌مراتب سهل‌تر، در همان تعداد نمایش، مشارکت داشته، بی‌توجه به تفاوت جایگاه این افراد در شناخت از وضعیت تئاتر و کاندیداها، در موقعیتی برابر قرار می‌گیرند.  
در حالی‌که اعضای گروه دوم پی‌گیرانه اخبار را دنبال کرده، در تنها فرصت امکان حضور و مشارکت‌شان، موقعیت را مغتنم شمرده و حتماً حضور می‌یابند و به هر نحو تا انتهای انتخابات حاضر خواهند ماند؛ اعضای اعتباربخش یا به‌دلیل عدم‌اطلاع و یا در صورت اطلاع، عدم‌تمایل به شرکت و حضور در مجامع و حتی در صورت شرکت، به‌دلیل مثلاً تأخیرهای طولانی در آغاز جلسه یا بی‌نظمی و به درازا کشیده شدن و برگزاری نامناسب جلسه و ...، به هر حال امکان مشارکت مؤثر در انتخابات را از دست داده و یا وامی‌گذارند. 
به‌نحوی‌که عملاً خط‌مشی آینده‌ی خانه با رأی و نظر گروه دوم تعیین می‌شود، در حالی‌که بسیاری از آنان، شناخت مناسبی از وضعیت تئاتر و کاندیداها ندارند و تنها بر اساس شهرت یا جو حاکم بر جلسه، اتخاذ تصمیم می‌کنند که خود موجب کاهش احتمال تغییر و افزایش احتمال حفظ وضع موجود شده است.

▪خوان هفتم: علی‌رغم شش خوانی که برشمردم و حتی امکان برشمردن خوان‌های بیش‌تر، با برشمردن آخرین خوان به این مطلب پایان می‌دهم.  
با چنین ساختار عملاً غیرقابل‌ تغییری، بحث عدم‌شفافیت و نظارت و برگزاری نامناسب انتخابات و برخی بی‌توجهی‌ها و حتی تخلفات آشکار و مغایر با اساس‌نامه (در حالی‌که در برخورد با منتقدان از آن هم‌چون متنی مقدس و از سویی دیگر چون چماق استفاده می‌شود) هفتمین خوان است.  
توجه کنید که در فاصله‌ی کم‌تر از یک ماه به برگزاری انتخابات، برای تعدادی معدود از کاندیداها، از محل بودجه‌ی خانه‌ی تئاتر، شرایطی فراهم می‌آورند که بتوانند با انتخابی مابین اعضا، شرایط کار و پرداخت مبلغی، هر چند کوچک فراهم کرده، آنان را به‌نحوی نمک‌گیر نمایند و در مجامع و تبلیغات رسانه‌ای، بهانه‌ای برای حضور و ابراز وجود پیدا کنند. 
این امر نه تنها بی‌ملاحظگی و بی‌دقتی و تضییع بی‌چون و چرای حق دیگر کاندیداهاست، که در برخی موارد، تخلفی آشکار و محرز، آن هم از جانب کسانی است که وظیفه‌ی برخورد با متخلفان را برعهده دارند و معلوم نیست که از آنان، پیش چه کسی باید شکایت برد؟!  
ایجاد فرصتی نابرابر برای برخی کاندیداها به‌منظور حضوری بیش از دیگر کاندیداها، در جلسه‌ی انتخابات، که با هیچ عدالتی سازگار نیست و برگزاری غیر دقیق، غیرشفاف و پرشائبه و حتی در مواردی خلاف نص صریح اساس‌نامه، که بی‌آن‌که بحث و ادعایی در مورد تقلب وجود داشته باشد، حداقل شفاف و عاری از شائبه نیست، در حالی‌که تمامی این موارد به‌سادگی قابل ‌پیش‌گیری و رفع است، از دلایل دیگری است که موجب کاهش احتمال تغییر و افزایش احتمال حفظ وضع موجود شده است.  
🔴 بنا بر آن‌چه آمد "گر تو بهتر می‌زنی، بستان بزن"، مصداق مناسب و چندانی در موضوع انتخابات خانه‌ی تئاتر ندارد. 
تنها امکان تغییر بسیار دشوار این موازنه و گذر رستم‌وار از این خوان‌ها، امید به حضور مسئولانه و کسب آگاهی و آگاهی‌بخشی جامعه‌ی تئاتر است.  
اگر هر چه بیش‌تر از آنان که منفک شده‌اند، پی‌گیرانه باز گردند، هر چه بیش‌تر از آنان که عضو نیستند، پی‌گیرانه به‌عضویت در آیند و هر دو دسته با همراهی آنان که عضو هستند و فعال و امیدوار نیستند، آگاهی‌رسانی فعالانه و همه‌جانبه کنند، شاید بتوان رستم‌وار از این هفت‌خوان گذشت و با تنها یک بار تشکیل هیأت مدیره‌ای تحول‌خواه، فرصتی برای اصلاح اساس‌نامه، به‌منظور زمینه‌سازی مناسب برای تحول خانه‌ی تئاتر و انشاءالله و متعاقب آن، هنر تئاتر و هنرمندان تئاتر، که خیر و صلاح همه، حتی مدافعان وضع موجود در آن است، فراهم آورد.  
جامعه‌ی تئاتر نباید این فرصت و موقعیت هر چند سخت و دشوار را از دست بدهد.

 
   
منبع : بازارتئاتر
تاریخ : May 7 2018 12:00AM
ارسال شده توسط : علی صادقی خواه
 
کلمات کلیدی :
نظر کاربران    
ایمیل :
متن پیام :  
 
  تمامی حقوق این سایت متعلق به بازار تئاتر می باشد  
  ایده وطرح از Ali Sadeghikhah
اجرا و پشتیبانی توسط MRT  & DIAMOND